Diş çıkarma döneminde bu normal mi?

Bebekler ilk dişlerini genellikle 4 ila 11. aylar arasında çıkarıyor. 20 süt dişinin tamamlanması da 24-30. ayı buluyor.

Kimi bebek üç aylıkken ilk dişini çıkarıyor kimi de 15 aylıkken. Bazıları ateşleniyor bazıları güle oynaya dişlerine kavuşuyor. Anadolu Sağlık Merkezi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Ayşe Sokullu, “Anne babalar ne kadar çok ve doğru bilgiye sahip olursa bebeklerine de diş çıkarma döneminde o kadar yardımcı olabilirler” diyor.

Anadolu Sağlık Merkezi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Ayşe Sokullu, ilk dişlerin çıkmasından itibaren ağız ve diş temizliğine önem verilmesi gerektiğini vurguluyor.

İlk dişi bebeğimizin hayatında önemli bir kilometre taşı iken çok rahatsız edici bir dönem haline de gelebiliyor. Diş çıkarma periyodu konusunda edindiğimiz doğru bilgiler sayesinde bebeğimizin bu süreci daha kolay geçirmesine yardımcı olabiliriz. Anadolu Sağlık Merkezi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Ayşe Sokullu, bu dönemde meydana gelebilecek durumları anlatırken anne babalara çeşitli önerilerde de bulunuyor.

DİŞ ÇIKARMA YAŞI:

NORMAL

Her bebek aynı yaşta diş çıkarmaz. Bebeklerin 20 süt dişi, çoğunlukla 4 ila 11. aylarda başlayan ve 24 ila 30. aylarda sona eren bir süreçte çıkar. Ancak ilk dişini 15 aylıkken çıkaran bebekler de vardır. Diş çıkarma belirtileri de bebekler arasında değişir. Anne babanın diş çıkarma yaşları, genetik ve hormonal yapı kadar beslenme durumu da bu konuda etkilidir.

6-12 yaşlardaki kalıcı diş çıkarma dönemi de ilk dişin çıkış yaşına bağlıdır. Buna göre erken veya geç başlayabilir. 20 süt dişi bu periyotta değişir ve toplam diş sayısı 28’e çıkar. Çoğunlukla 16-20 yaşlar arasında çıkan son azılarla toplam diş sayısı 32 ye tamamlanır.

NORMAL DEĞİL

Nadiren de olsa dişle doğan bebekler görülebilir. Natal diş adı verilen bu oluşum, genellikle kolayca düşen ve aspirasyon riski olan bir diştir ve çekilmelidir. Natal diş bir sendromun yani genetik bir sorunun parçası olabileceği için bebek diğer belirti ve bulgular açısından dikkatli değerlendirilmelidir.

DİŞ ÇIKARMA SIRASI:

NORMAL

Bebeklerde genellikle ilk çıkan diş, alttaki ön kesici dişlerdir. İlk diş sonrası 6 ayda sırasıyla alt ve üstte dörder kesici diş çıkar. Genelde kesici dişler simetrik çiftler olarak çıkarlar. Daha sonraki 12-18 aylık dönemde 4 adet birinci süt azı dişleri çıkmaya başlar. Bir sonraki 6 aylık dönemde yani 18 ila 24 arasında 4 adet köpek dişleri çıkar. Son 6 aylık dönem yani 24-30. aylar arasında ise 4 adet ikinci süt azı dişleri çıkarak tamamlanır. Böylece bebeklerin süt dişlerinin tamamlanması 2.5-3 yaşını bulur. Ayrıca 6 aylık sapmalar normal kabul edilebilir.

Dişlerin bahsedilen çıkış sırasını bozduğu durumlar nadir değildir. Üst dişlerin önce çıktığı, köpek ve azı dişlerinin eşzamanlı çıktığı çocuklar görülebilir. 20 süt dişinden 1-2 tanesinin ya da 20 yaş dişlerinin eksik olması ile karşılaşılabilir. Bazen dişler birbirine yapışık çıkabilir ya da yan yatık durdukları için çıkmayabilir. Bu durumda diş hekimine danışılmalıdır.

NORMAL DEĞİL

İlk 12-15 ayda hiç diş çıkarmamış olan bebeklerin sistemik bir sorun açısından değerlendirilmesi gerekir.

İlk diş çıktıktan sonra genellikle 1-2 aylık periyodlarda yeni diş çıkışı devam eder. Diş çıkış süreci sekteye uğrayan çocuklar hipotiroidi açısından değerlendirilmelidir.

DAMAK VE DİŞ ETİ ŞİŞLİKLERİ

NORMAL

Yenidoğan bebeklerde damaklarda beyaz ve 1-2 mm’lik inci tanesi benzeri yapılar görülebilir. Bunlar ‘Epstein incisi’ adı verilen epitel artıklarıdır ve ilk 3 ayda belirti vermeden kendiliğinden kaybolur. Bunlar sıklıkla dişle karıştırılabilir.

Diş çıkma aşamasında damak kenarında şişkinlik, gerginlik, ele gelen sertlik olur. Morumsu bir şişlik de gelişebilir. Buna ‘sürme kisti’ denir. Dişin diş eti içerisinde hareketi sürecinde kılcal damar açılmaları ile oluşan kabarık yapıdır. Bunun için o bölgeye masaj uygulanması ya da diş kaşıyıcıları buz dolabında bekleterek soğuk ama donmamış olarak çocuğa vermek rahatlatıcı olabilir.

İlk dişler eğri dizilimli çıkabilir. Diş dizisi oluşup yan yana sıralanma gerçekleşene kadar bu durum doğaldır, erken dönemde girişim gerektirmez.

NORMAL DEĞİL

Diş etinde şişkinlik ve hassasiyet, morluk gibi belirtilere rağmen devam eden aylarda diş çıkmazsa diş hekimine başvurmak gerekir. Diş çıkarma süreçlerinde şişlik genellikle 1-2 hafta ile sınırlıdır. Giderek artan şişlikler, diş eti kanamaları, tekrarlayan aftlar gibi durumlar çocuk hekimine danışılmalıdır. Diş eti hastalıkları ve tekrarlayan aftlar bazen bağışıklık bozukluğu ile seyreden hastalıkların ilk habercisi olabilir.

ATEŞ:

NORMAL

Diş çıkarma döneminde hafif ateş görülebilir. Ancak 1-2 günden uzun sürmez ve 38.5 derecenin üzerine çıkmaz.

NORMAL DEĞİL

38.5 derece ve üzeri ateşler, özellikle 3 günün üzerinde devam ediyorsa ve eşlik eden kusma, ishal, döküntü gibi ek belirtiler de varsa diş çıkarma dönemine denk gelen bir enfeksiyon olasılığı açısından çocuk doktoruna başvurulmalıdır.

SALYA ARTIŞI:

NORMAL

Bebeklerde 3-4 aylıktan itibaren tükürük bezlerinde salgı artışı ve eş zamanlı olarak ellerini ağzına götürme, yumruğunu emme şeklinde hareketlerin yoğun olduğu bir dönem yaşanır. Salya artışı hemen diş çıkacağını göstermez. 15 aylık ilk dişini çıkaran bebekler bile 3-4 aylıkken bu periyoddan geçer. Diş çıkarma sırasında iyice artarak kendini gösterir.

NORMAL DEĞİL

Salya artışı bazen yutkunmakta zorlukla seyreden boğaz enfeksiyonlarının, reflünün, ağız yaralarının da belirtisi olabilir.

İSHAL VE KUSMA:

NORMAL

Diş çıkaran bebeklerde kaka kıvamının biraz cıvıklaşması izlenebilir ancak ciddi sıvı kaybettiren ishal, diş çıkışına bağlanamaz. Kusmalar üst ön dişlerin çıkış ve değişme dönemlerinde olabilir. Ancak viral enfeksiyonlar açısından değerlendirme gerekir.

NORMAL DEĞİL

Diş çıkarma döneminde şiddetli sıvı kaybettiren ishal, kilo kaybettiren düzeylerde iştahsızlık olmaz. Sevdiği gıdalara bile ilgi göstermeyen, anne sütünü alamayan ve çok sulu ishalle sıvı kaybetme olasılığı olan bebekler dikkatle izlenmeli ve sebebe yönelik tedavi yapılmalıdır.

AĞRI:

NORMAL

Diş çıkarma sürecinde bebekler bir şeyleri ısırmayı ve çiğnemeyi severler.  Genellikle bol salya akıtır, ellerini, oyuncakları kemirirler. Emzirme sırasında meme başını diş etleri arasında çiğner gibi ezerek annede ağrıya ve meme başı çatlağına sebep olabilirler. Ağlama ve huzursuzluğu azaltmak, emzirme ve uykuyu rahatlatmak amacıyla diş etlerine elle veya soğutulmuş diş kaşıyıcı ile masaj yapmak daha iyi sonuç verir.  Bu sayede emzirme sırasında ısırmalar azalır.

Ek gıdaya başlamış çocuklarda ev yapımı, şekersiz, sert dokulu krakerler ve parmak gıdaları rahatlatıcı olabilir. 6-9 aylık bebekler alıştırma bardaklarından ılık su içmek ve bardağın silikon başlığı ile diş kaşımakla da rahatlarlar.

NORMAL DEĞİL

Benzocain içeren diş jellerinin kullanımı ciddi yan etkilere yol açabildiğinden (methemoglobinemi gibi) ve belirgin fayda göstermediğinden önerilmez. Reçetesiz satılan homeopatik ilaçlarla da beklenmeyen yan etkilerin görülebilmesi olasıdır. Diş kaşıma oyuncakları dondurulduğunda aşırı sertlik ve soğuk etkisi ile diş eti hasarına yol açabilir. Aynı amaçla satılan diş çıkarma kolyelerinin kullanımı aspirasyon ve boğulma riski sebebi ile önerilmiyor. Duysal uyaran için özel ihtiyaçları olan veya ciddi diş çıkarma ağrıları yaşayan bebek ve çocuklar için güvenli yöntemler açısından çocuk hekimleri bireysel durumlara göre öneri verebilir.

DİŞ TEMİZLİĞİ

İlk dişleri çıkışından itibaren diş temizliği önem verilmesi gereken bir konudur. Değişecek olsalar da süt dişlerinin çürük olması genel sağlığa, ağız florasına ve kalıcı dişlerin sağlığına zarar verir. İlk aylarda temizleme mendilleri, arka dişler çıktıktan sonra küçük diş fırçaları temizlik için kullanılabilir. Diş macununa ilk 3 yaşta gerek yoktur ve yutma/aspirasyon sebebi ile tehlikeli olabilir. 3 yaş sonrası diş macunu mercimek büyüklüğünde kullanılabilir.

Diş temizliğinde asıl olan macun değil doğru fırçalamadır; diş etlerini hırpalamayacak şiddette ama yeterli temizliği sağlayacak sürede fırçalama çocuklara öğretilmelidir.

*Ebeveynus dergisinin Şubat 2020 sayısından alınmıştır.

HEMEN DÜŞÜNCELERİNİ PAYLAŞ!

Please enter your comment!
Please enter your name here

11 + 19 =